Wave of the future

In het Centre Pompidou loopt momenteel een uitgebreide expositie met werk van de Franse kunstenares Louise Bourgeois.

In de tekeningen en sculpturen staan vooral haar kindertijd herinneringen (en trauma) centraal.
Spinnen (welbekend van beaufort oa), koppels en huizen zijn de themas die constant weerkeren in het werk van deze getormenteerde kunstenares.

De spin (Centre pompidou).

Louise Bourgeois werd geboren op kerstdag 1911 in Parijs. De relatie tussen vader en moeder liep niet van een leien dakje: “Father en mother were fighting like cats and dogs.”
De in huis gehaalde kinderjuf die de kroost Engels bij moest brengen, bleek niet ongevoelig voor de avances van de vader, en hiermee ontkiemde het trauma dat Louise een leven lang inspiratie zou opleveren.

Vader Louis Bourgeois liet binnen het gezin geen twijfel bestaan over z’n affectie voor Sadie Gordon Richmond in wiens bed hij algauw de meeste nachten doorbracht. Ten opzichte van haar kinderen negeerde moeder Joséphine Fauriaux het voorval, een houding die Louise niet begreep, en de verafgoding voor haar vader sloeg om in een liefde/haat verhouding.

De chronologische opgebouwde expositie begint rustig met een zachte symboliek in de werken.

In de eerste zaal staat de vertederende reeks ‘Femme Maison’, vrouwen met een huis als bovenlichaam; de vrouw als huisvrouw maar ook als huis om in te wonen, om in ‘thuis’ te komen. Enerzijds veilig en beschut, anderszijds benauwend, soms zelfs claustrofobisch. In daaropvolgende zalen evolueert de ontgoochelde, ontwrichte dochter naar een verzetsleider die tenslotte de macht grijpt.

Bourgeois herhaalt keer op keer wat zich heeft afgespeeld in haar jeugd, telkens iets meer uitvergroot met als voorlopige eindpunt “filette” : een monsterachtige penis die weerloos aan een haak wordt opgehangen (auw !); als schuldige tentoongesteld na het proces en de terechtstelling.

Voor mannen is de expositie soms dan ook een beproeving maar sowieso komen mannen er echt niet goed uit in de werken van de expositie.

Louise Bourgeois met haar “filette”.

Het werk van deze kunstenares ademt dikwijls de zwaarmoedige sfeer uit van een David Lynch film waar je een constante dreiging, druk en angst voelt op de achtergrond en waar je zelfs als bezoeker niet aan kan ontkomen. Tis duidelijk een krasse dame (check de documentaires waarin ze uitgebreid vertelt over haar werk en aan zelfanalyse doet) met een goed gevoel voor humor. De expo geeft een goed overzicht van haar fascinerend oeuvre.

Ooit heeft ze gedeclareerd : “Art is a guarantee of sanity. That is the most important thing I have said.”

Dat eerste gaat voor haar duidelijk op in ieder geval.